là nội dung sửa đổi của Nghị định 55/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu, sẽ được thảo luận trong cuộc họp giữa liên Bộ Công thương – Tài chính với các doanh nghiệp tổ chức hôm nay (29/7) tại Hà Nội.

“Nguyên tắc cơ bản, càng có nhiều người bán, người mua càng có lợi”, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú nói về việc sửa đổi Nghị định 55 theo hướng tạo điều kiện để mở rộng đối tượng làm đầu mối nhập khẩu xăng dầu.
Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long đồng thuận khi cho rằng, nên khuyến khích những doanh nghiệp có đủ tiềm lực, điều kiện tham gia thị trường xăng dầu nhằm giảm vị thế độc quyền của một số doanh nghiệp lớn hiện nay.

Không phải “ông lớn” mà “dễ ăn”

Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Dầu khí TP HCM (Saigon Petro) Đặng Vinh Sang tuy không ngại sức ép cạnh tranh và sự san sẻ thị phần nhưng theo ông, cần giải quyết dứt điểm những vấn đề tồn tại trong hoạt động kinh doanh trên thị trường này từ năm 2008 về trước.

Cụ thể, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu vẫn nợ ngân sách Nhà nước hơn 2.500 tỷ đồng bù lỗ trong năm 2007, 2008 và vẫn tiếp tục phải trích 1.000 đồng mỗi lít xăng bán ra để hoàn trả. Nhưng đầu mối mới (nếu có) không phải lo khoản nợ này, do vậy, hoặc sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn về giá khi có điều kiện bán rẻ hơn ít nhất 1.000 đồng mối lít, hoặc sẽ được hưởng lợi “vô cớ” 1.000 đồng mỗi lít nếu bán giá ngang bằng các doanh nghiệp hiện nay.

Cũng theo ông Sang, trên thị trường xăng dầu đang có tình trạng các doanh nghiệp lớn đang phải chịu sức ép cạnh tranh không sòng phẳng với các doanh nghiệp nhỏ. Không phải gánh nhiệm vụ dự trữ lưu thông, nhiều đầu mối nhỏ chỉ “nhè” lúc xăng dầu thế giới giảm giá mới nhập khẩu. Với lợi thế về giá vốn (giá đầu vào thấp, tồn kho ít), họ giành giật đại lý bằng cách nâng mức triết khấu – chênh lệch có thời điểm 300 - 500 đồng/lít, khiến các doanh nghiệp lớn càng chật vật trong tiêu thụ hàng tồn kho và lỗ lũy kế càng lớn.

Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú xác nhận: “Thị trường xăng dầu của chúng ta hiện nay không phải chiếm thị phần lớn là lợi thế, thậm chí, còn dễ tổn thương, nhất là trong trường hợp giá thế giới giảm”.

Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, nợ ngân sách là chuyện riêng của doanh nghiệp hiện nay. Với dự thảo quy định mới, doanh nghiệp có điều kiện sẽ tham gia nhập khẩu, kinh doanh xăng dầu. Họ không phải trả nợ ngân sách và thị trường sẽ tăng cạnh tranh nên người tiêu dùng sẽ được hưởng lợi.

Giá tăng 15%: Nhà nước sẽ can thiệp

Giá bán mặt hàng chiến lược này sẽ được quản lý ra sao? Theo quan điểm của Bộ Tài chính, sẽ trao quyền chủ động hơn cho doanh nghiệp trong định giá. Cụ thể, giá bán lẻ trong nước sẽ tăng/giảm trong trường hợp giá thế giới tăng/giảm liên tục tối thiểu 20 ngày. Nếu mức tăng thấp hơn hoặc bằng 5%, doanh nghiệp sẽ tự quyết định và gửi báo cáo về Tổ giám sát liên bộ Công thương – Tài chính.

Việc kiểm soát giá được tiến hành theo phương thức hậu kiểm. “Nhà nước chỉ can thiệp khi mức tăng giá thế giới vượt trên 15%, có thể bằng công cụ thuế kết hợp với điều chỉnh giá để người tiêu dùng chia sẻ khó khăn với Nhà nước và doanh nghiệp”, ông Nguyễn Tiến Thỏa, Cục trưởng Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính nói.

Trước một số ý kiến lo ngại việc trao quyền tự quyết cho doanh nghiệp sẽ dễ xảy ra tình trạng giá tăng nhanh nhưng giảm chậm, nhất là khi mà điều kiện cạnh tranh cho thị trường xăng dầu vẫn chưa đầy đủ như hiện nay, ông Thỏa khẳng định: “Với cách kiểm soát hiện nay, không doanh nghiệp nào có thể độc quyền, thao túng giá được”. Ông Thỏa lý giải, các yếu tố hình thành giá đều công khai, rõ ràng như giá plas Singapore (thị trường cung cấp xăng, dầu thành phẩm cho Việt Nam), tỷ giá, các khoản thuế, phí… “Duy chỉ có yếu tố chi phí quản lý, tuy các doanh nghiệp có đề xuất mức khác nhau nhưng Bộ Tài chính đã “ấn định” tối đa là 600 đồng/lít, do vậy doanh nghiệp cũng có muốn “vẽ” thêm cũng không được”, ông Thỏa nhấn mạnh.

Mặt khác, Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú trấn an, cũng nhằm giữ ổn định thị trường, đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng, việc sửa đổi Nghị định 55 cũng trên tinh thần không “rút” ngay lập tức vai trò của Nhà nước trong quản lý, điều hành về giá mà sẽ giảm từng bước theo lộ trình, phù hợp với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.